Fréttaskýringaþáttur sem fjallar á ítarlegan og lifandi hátt um heimsmálin, um allt það sem ekki gerist á Íslandi. Umsjón: Birta Björnsdóttir og Bjarni Pétur Jónsson.
Við fjöllum um stöðu leiðtoga stórveldanna þriggja Bandaríkjanna, Kína og Rússlands eftir fund þeirra í Kína í vikunni. Hann er að mestu talinn táknrænn og líklega ekki skref í áttina að friði í Evrópu. Við tölum við framkvæmdastjóra Amnesty sem segir að við lifum á tímum rándýranna, og nefnir þá Trump, Pútín og Xi í því sambandi, og svo á tímum hugleysingjanna, sem þora ekki að storka þeim og valdi þeirra. Svo leikur tónlistin lykilhlutverk í þættinum. Söngur skipar stóran sess í lífi íbúa Eystrasaltsríkjanna. Dagný Hulda Erlendsdóttir ræðir við söngkonu frá Lettlandi um sönghefðina. Þar skipta þjóðlögin hundruðum þúsunda og hægt er að finna lag um nær öll hugsanleg verk daglegs lífs og um nær allar tilfinningar mannlegrar tilveru. Það var ýmislegt sem varð til þess á tíunda áratug síðustu aldar að ríkjunum tókst að komast undan oki Sovétríkjanna og að sumra mati var söngurinn eitt af þessu - enda hefur sönghefðin lengi verið birtingarmynd friðsamlegrar andspyrnu. Svo er það James Bond. Við ætlum að kynnast Robert Pattinson, sem leikur njósnarann í næstu Bond-mynd. Við fjöllum líka um forvera hans og söguna, hver er þessi fígúra sem við höfum nú í næstum 70 ár nennt að horfa á í bíó. Og það er að mörgu að huga þó við vitum hver leiki Bond og hver leikstýri myndinni. Hver verður konan í lífi Bond, hver leikur skúrkinn og kemur ógnin úr fortíðinni eða framtíðinni, eða frá Rússlandi eins og stundum áður.
Við fjöllum um stöðu leiðtoga stórveldanna þriggja Bandaríkjanna, Kína og Rússlands eftir fund þeirra í Kína í vikunni. Hann er að mestu talinn táknrænn og líklega ekki skref í áttina að friði í Evrópu. Við tölum við framkvæmdastjóra Amnesty sem segir að við lifum á tímum rándýranna, og nefnir þá Trump, Pútín og Xi í því sambandi, og svo á tímum hugleysingjanna, sem þora ekki að storka þeim og valdi þeirra. Svo leikur tónlistin lykilhlutverk í þættinum. Söngur skipar stóran sess í lífi íbúa Eystrasaltsríkjanna. Dagný Hulda Erlendsdóttir ræðir við söngkonu frá Lettlandi um sönghefðina. Þar skipta þjóðlögin hundruðum þúsunda og hægt er að finna lag um nær öll hugsanleg verk daglegs lífs og um nær allar tilfinningar mannlegrar tilveru. Það var ýmislegt sem varð til þess á tíunda áratug síðustu aldar að ríkjunum tókst að komast undan oki Sovétríkjanna og að sumra mati var söngurinn eitt af þessu - enda hefur sönghefðin lengi verið birtingarmynd friðsamlegrar andspyrnu. Svo er það James Bond. Við ætlum að kynnast Robert Pattinson, sem leikur njósnarann í næstu Bond-mynd. Við fjöllum líka um forvera hans og söguna, hver er þessi fígúra sem við höfum nú í næstum 70 ár nennt að horfa á í bíó. Og það er að mörgu að huga þó við vitum hver leiki Bond og hver leikstýri myndinni. Hver verður konan í lífi Bond, hver leikur skúrkinn og kemur ógnin úr fortíðinni eða framtíðinni, eða frá Rússlandi eins og stundum áður.
Fátt hefur verið meira rætt í Danmörku síðustu vikur en þættirnir Allir elska Rasmus á sjónvarpsstöðinni TV2. Í þeim er ungum, grunlausum leikara og grínista talin trú um að hann og besti vinur hans séu að búa til kvikmyndina sem hann hefur alltaf dreymt um að gera. Hann er hins vegar sá eini sem heldur það - hin 149 sem koma við sögu - þar með talinn besti vinurinn - vita öll að það er ekki verið að gera neina bíómynd, heldur raunveruleikaþátt í anda Truman show, þar sem Rasmus er blekktur í fjóra mánuði áður en hið sanna kemur í ljós. Viðbrögð áhorfenda voru á einn veg: Þetta er ekki skemmtun heldur einelti. Þættirnir voru teknir af dagskrá en aðal gagnrýnin hefur snúist að TV2 leiki sér að andlegri heilsu Rasmusar með því að setja hann í þessar aðstæður og leyfa svo öðrum að horfa á. Loftslagsráðstefna Sameinuðu þjóðanna stendur nú sem hæst í Tyrklandi og þar eru ákveðin næstu skref í loftslagsmálunum. Þar er sérstök áhersla á rafvæðingu. 740 milljónir jarðarbúa hafa ekki aðgang að rafmagni og þegar svona er þá kvikna ýmsar siðferðisspurningar, hvort áherslan sé á réttum stað. En við ætlum að setja fókusinn á gervigreindina og gagnaverin, því í Tyrklandi verður þrýst á tæknirisanna að undirrita yfirlýsingu um að tryggja sjálfbæra þróun og notkun gervigreindar. Þetta tengist hraðri uppbyggingu gagnvera um allan heim, því gervigreindin verður aldrei betri en gögnin sem hún byggir á, og þar hefur verið ótrúlegur vöxtur og gagnaver risið um allan heim. En það er vaxandi óánægja með þessa þróun, afleiðingar sem hún gæti haft og hvort að hægt sé að stýra betur þeirri vegferð sem tæknin og gervigreindin og gagnaverin eru á.
Fátt hefur verið meira rætt í Danmörku síðustu vikur en þættirnir Allir elska Rasmus á sjónvarpsstöðinni TV2. Í þeim er ungum, grunlausum leikara og grínista talin trú um að hann og besti vinur hans séu að búa til kvikmyndina sem hann hefur alltaf dreymt um að gera. Hann er hins vegar sá eini sem heldur það - hin 149 sem koma við sögu - þar með talinn besti vinurinn - vita öll að það er ekki verið að gera neina bíómynd, heldur raunveruleikaþátt í anda Truman show, þar sem Rasmus er blekktur í fjóra mánuði áður en hið sanna kemur í ljós. Viðbrögð áhorfenda voru á einn veg: Þetta er ekki skemmtun heldur einelti. Þættirnir voru teknir af dagskrá en aðal gagnrýnin hefur snúist að TV2 leiki sér að andlegri heilsu Rasmusar með því að setja hann í þessar aðstæður og leyfa svo öðrum að horfa á. Loftslagsráðstefna Sameinuðu þjóðanna stendur nú sem hæst í Tyrklandi og þar eru ákveðin næstu skref í loftslagsmálunum. Þar er sérstök áhersla á rafvæðingu. 740 milljónir jarðarbúa hafa ekki aðgang að rafmagni og þegar svona er þá kvikna ýmsar siðferðisspurningar, hvort áherslan sé á réttum stað. En við ætlum að setja fókusinn á gervigreindina og gagnaverin, því í Tyrklandi verður þrýst á tæknirisanna að undirrita yfirlýsingu um að tryggja sjálfbæra þróun og notkun gervigreindar. Þetta tengist hraðri uppbyggingu gagnvera um allan heim, því gervigreindin verður aldrei betri en gögnin sem hún byggir á, og þar hefur verið ótrúlegur vöxtur og gagnaver risið um allan heim. En það er vaxandi óánægja með þessa þróun, afleiðingar sem hún gæti haft og hvort að hægt sé að stýra betur þeirri vegferð sem tæknin og gervigreindin og gagnaverin eru á.
Fátt hefur verið meira rætt í Danmörku síðustu vikur en þættirnir Allir elska Rasmus á sjónvarpsstöðinni TV2. Í þeim er ungum, grunlausum leikara og grínista talin trú um að hann og besti vinur hans séu að búa til kvikmyndina sem hann hefur alltaf dreymt um að gera. Hann er hins vegar sá eini sem heldur það - hin 149 sem koma við sögu - þar með talinn besti vinurinn - vita öll að það er ekki verið að gera neina bíómynd, heldur raunveruleikaþátt í anda Truman show, þar sem Rasmus er blekktur í fjóra mánuði áður en hið sanna kemur í ljós. Viðbrögð áhorfenda voru á einn veg: Þetta er ekki skemmtun heldur einelti. Þættirnir voru teknir af dagskrá en aðal gagnrýnin hefur snúist að TV2 leiki sér að andlegri heilsu Rasmusar með því að setja hann í þessar aðstæður og leyfa svo öðrum að horfa á. Loftslagsráðstefna Sameinuðu þjóðanna stendur nú sem hæst í Tyrklandi og þar eru ákveðin næstu skref í loftslagsmálunum. Þar er sérstök áhersla á rafvæðingu. 740 milljónir jarðarbúa hafa ekki aðgang að rafmagni og þegar svona er þá kvikna ýmsar siðferðisspurningar, hvort áherslan sé á réttum stað. En við ætlum að setja fókusinn á gervigreindina og gagnaverin, því í Tyrklandi verður þrýst á tæknirisanna að undirrita yfirlýsingu um að tryggja sjálfbæra þróun og notkun gervigreindar. Þetta tengist hraðri uppbyggingu gagnvera um allan heim, því gervigreindin verður aldrei betri en gögnin sem hún byggir á, og þar hefur verið ótrúlegur vöxtur og gagnaver risið um allan heim. En það er vaxandi óánægja með þessa þróun, afleiðingar sem hún gæti haft og hvort að hægt sé að stýra betur þeirri vegferð sem tæknin og gervigreindin og gagnaverin eru á.
Kosningar og Kushner verða í aðalhlutverki í þættinum í dag. Það eru nýafstaðnar spennandi kosningar í Serbíu, Brasilíu og í Ísrael og þingkosningarnar í Bandaríkjunum. En við ætlum að huga að því sem er fram unda. Hægri flokkar eru líklegir til að sigra í þingkosningum á Spáni um næstu mánaðamót og næsta vor kemur í ljós hvort Marine Le Pen verði næsti forseti Frakka. Komandi kosningar í nokkrum af stærstu ríkjum Evrópu gætu haft víðtækar afleiðingar í för með sér - ekki aðeins fyrir valdahlutföll innan viðkomandi ríkja, heldur einnig fyrir Evrópusambandið sjálft. Spánverjar ganga að kjörborðinu í þingkosningum í lok þessa mánaðar, á Ítalíu verður kosið ekki seinna en í nóvember; sömuleiðis í Póllandi, og afdrifaríkustu kosningarnar - um nýjan forseta - verða í Frakklandi í apríl og maí. Og titringur í aðdraganda þessara kosninga er þegar byrjaður að hafa áhrif í Brussel. Við skoðum líka valdatíð Trumps í Bandaríkjunum og árin sem hann á eftir í embætti. En Trump, og fólkið hans hafa nýtt tímann sinn vel á valdastóli og verða fæst alveg áhrifalaus þegar hann flytur úr hvíta húsinu. Við ætlum að beina sjónum okkar að tengdasyni forsetans í fyrri hluta þáttarins í dag. Sá heitir Jared Kushner. Hann hefur vakið athygli síðustu ár en á sér um margt áhugaverða sögu, því faðir hans var í nánum tengslum við toppana í demókrataflokknum á níunda og tíunda áratugnum. Inn á heimilið ráku Bill og Hillary Clinton oft inn nefið og þegar Kushner var unglingur var hann látinn sofa í kjallaranum því gesti var hleypt í rúmið hans, það var Benjamín Netanjahú, forsætisráðherra Ísraels. Meðal annars þegar unglingurinn Kushner lánaði Benjamin Netanyahu herbergið sitt.
Kosningar og Kushner verða í aðalhlutverki í þættinum í dag. Það eru nýafstaðnar spennandi kosningar í Serbíu, Brasilíu og í Ísrael og þingkosningarnar í Bandaríkjunum. En við ætlum að huga að því sem er fram unda. Hægri flokkar eru líklegir til að sigra í þingkosningum á Spáni um næstu mánaðamót og næsta vor kemur í ljós hvort Marine Le Pen verði næsti forseti Frakka. Komandi kosningar í nokkrum af stærstu ríkjum Evrópu gætu haft víðtækar afleiðingar í för með sér - ekki aðeins fyrir valdahlutföll innan viðkomandi ríkja, heldur einnig fyrir Evrópusambandið sjálft. Spánverjar ganga að kjörborðinu í þingkosningum í lok þessa mánaðar, á Ítalíu verður kosið ekki seinna en í nóvember; sömuleiðis í Póllandi, og afdrifaríkustu kosningarnar - um nýjan forseta - verða í Frakklandi í apríl og maí. Og titringur í aðdraganda þessara kosninga er þegar byrjaður að hafa áhrif í Brussel. Við skoðum líka valdatíð Trumps í Bandaríkjunum og árin sem hann á eftir í embætti. En Trump, og fólkið hans hafa nýtt tímann sinn vel á valdastóli og verða fæst alveg áhrifalaus þegar hann flytur úr hvíta húsinu. Við ætlum að beina sjónum okkar að tengdasyni forsetans í fyrri hluta þáttarins í dag. Sá heitir Jared Kushner. Hann hefur vakið athygli síðustu ár en á sér um margt áhugaverða sögu, því faðir hans var í nánum tengslum við toppana í demókrataflokknum á níunda og tíunda áratugnum. Inn á heimilið ráku Bill og Hillary Clinton oft inn nefið og þegar Kushner var unglingur var hann látinn sofa í kjallaranum því gesti var hleypt í rúmið hans, það var Benjamín Netanjahú, forsætisráðherra Ísraels. Meðal annars þegar unglingurinn Kushner lánaði Benjamin Netanyahu herbergið sitt.
Kosningar og Kushner verða í aðalhlutverki í þættinum í dag. Það eru nýafstaðnar spennandi kosningar í Serbíu, Brasilíu og í Ísrael og þingkosningarnar í Bandaríkjunum. En við ætlum að huga að því sem er fram unda. Hægri flokkar eru líklegir til að sigra í þingkosningum á Spáni um næstu mánaðamót og næsta vor kemur í ljós hvort Marine Le Pen verði næsti forseti Frakka. Komandi kosningar í nokkrum af stærstu ríkjum Evrópu gætu haft víðtækar afleiðingar í för með sér - ekki aðeins fyrir valdahlutföll innan viðkomandi ríkja, heldur einnig fyrir Evrópusambandið sjálft. Spánverjar ganga að kjörborðinu í þingkosningum í lok þessa mánaðar, á Ítalíu verður kosið ekki seinna en í nóvember; sömuleiðis í Póllandi, og afdrifaríkustu kosningarnar - um nýjan forseta - verða í Frakklandi í apríl og maí. Og titringur í aðdraganda þessara kosninga er þegar byrjaður að hafa áhrif í Brussel. Við skoðum líka valdatíð Trumps í Bandaríkjunum og árin sem hann á eftir í embætti. En Trump, og fólkið hans hafa nýtt tímann sinn vel á valdastóli og verða fæst alveg áhrifalaus þegar hann flytur úr hvíta húsinu. Við ætlum að beina sjónum okkar að tengdasyni forsetans í fyrri hluta þáttarins í dag. Sá heitir Jared Kushner. Hann hefur vakið athygli síðustu ár en á sér um margt áhugaverða sögu, því faðir hans var í nánum tengslum við toppana í demókrataflokknum á níunda og tíunda áratugnum. Inn á heimilið ráku Bill og Hillary Clinton oft inn nefið og þegar Kushner var unglingur var hann látinn sofa í kjallaranum því gesti var hleypt í rúmið hans, það var Benjamín Netanjahú, forsætisráðherra Ísraels. Meðal annars þegar unglingurinn Kushner lánaði Benjamin Netanyahu herbergið sitt.
Danski lyfjarisinn Novo, sem hét áður Novo Nordisk, stendur á krossgötum. Fyrirtækið hefur notið ævintýralegrar velgengni vegna sykursýkis- og þyngdarstjórnunarlyfjanna Ozempic og Wegovy en hefur verið í gegnum mikinn öldudal í rúmt ár. Nú hefur fyrirtækið farið í mikla endurskipulagingu með fækkun starfsfólks. Velgengnin hefur breytt heilbrigðiskerfum heimsins og aukið hagvöxt Danmerkur. Hallgrímur Indriðason skoðaði fyrirtækið og víðtæk áhrif þess. Maður er nefndur Jos Leijdekkers, kallaður Bolle Jos, eða feiti Jos. Honum er að takast að búa til alvarlega milliríkjadeilu, því núna í byrjun mánaðarins þá hættu Hollendingar öllum fjárstyrkjum til Vestur-Afríkuríkisins Sierra Leone því þar heldur hann til núna. Hann er sagður hafa keypt Vestur-Afríkuríkið til þess að tryggja sér frið frá evrópskum lögregluyfirvöldum og að hann verði ekki framseldur, en þar hefur hann verið dæmdur í samtals hátt í 100 ára fangelsi. Og frá Afríku stýrir hann einum stærstu glæpasamtökum Evrópu.
Danski lyfjarisinn Novo, sem hét áður Novo Nordisk, stendur á krossgötum. Fyrirtækið hefur notið ævintýralegrar velgengni vegna sykursýkis- og þyngdarstjórnunarlyfjanna Ozempic og Wegovy en hefur verið í gegnum mikinn öldudal í rúmt ár. Nú hefur fyrirtækið farið í mikla endurskipulagingu með fækkun starfsfólks. Velgengnin hefur breytt heilbrigðiskerfum heimsins og aukið hagvöxt Danmerkur. Hallgrímur Indriðason skoðaði fyrirtækið og víðtæk áhrif þess. Maður er nefndur Jos Leijdekkers, kallaður Bolle Jos, eða feiti Jos. Honum er að takast að búa til alvarlega milliríkjadeilu, því núna í byrjun mánaðarins þá hættu Hollendingar öllum fjárstyrkjum til Vestur-Afríkuríkisins Sierra Leone því þar heldur hann til núna. Hann er sagður hafa keypt Vestur-Afríkuríkið til þess að tryggja sér frið frá evrópskum lögregluyfirvöldum og að hann verði ekki framseldur, en þar hefur hann verið dæmdur í samtals hátt í 100 ára fangelsi. Og frá Afríku stýrir hann einum stærstu glæpasamtökum Evrópu.


