Flugvarpið

Landhelgisgæsla Íslands fagnar 100 ára afmæli á þessu ári og af því tilefni er rætt við Georg Kr. Lárusson forstjóra. Farið er yfir afmælisfagnaðinn og rætt um ýmis atriði í langri sögu gæslunnar og einkum þær breytingar sem hafa orðið á þeim rúmlega tveimur áratugum sem Georg hefur setið í stóli forstjóra. Fjallað er um öryggis- og varnarmálin sem forstjórinn segir að falli vel að hlutverki og starfsemi Landhelgisgæslunnar. Hins vegar vanti að skilgreina hlutverk LHG betur í þeim málum og til lengri tíma. Sérstaklega er fjallað um flugdeild gæslunnar og hvernig sá þáttur hefur breyst á undanförnum árum og áratugum og hvernig tækninýjungar eins og drónar og ómönnuð loftför geta mögulega gjöbreytt því hvernig eftirliti er háttað. Georg segir líka stuttlega frá sínum bakgrunni, mótunarárunum í Holti í Önundarfirði og það hvernig tilviljun olli því að hann skráði sig í lagadeild Háskóla Íslands.

Rætt er við þau Bjarna Jónsson flugstjóra og Unu Gísladóttur flugmann í tilefni af því að nú er 1 ár liðið frá falli flugfélagsins Play. Þau voru saman í áhöfn á síðasta degi sem félagið starfaði og flugu Airbus vél félagsins frá Keflavík til Dublin að morgni 29. september 2025 þar sem þau fengu fréttirnar um að félagið væri hætt rekstri. Þau segja frá þessum örlagaríka degi, frá vinnunni hjá Play í gegnum árin og ýmsu öðru áhugaverðu á sínum flugferli. Þau Una og Bjarni starfa í dag hjá sitt hvoru flugfélaginu; Una hjá Air Atlanta og Bjarni hjá Marabu Airlines í Þýskalandi.

Grounded ráðstefnan fór fram í Hörpu í Reykjavík 2.–3. september 2026 og var þetta í þriðja sinn sem hún er haldin á vegum íslenska hugbúnaðarfyrirtækisins AVILABS. Í þættinum er rætt við Svein Akerlie forstjóra AVILABS um efni ráðstefnunnar og einnig eru tveir þátttakendur þau Sherly Lee frá United Airlines og Devon Brown frá WestJet tekin tali. Á Grounded ráðstefnuna mæta sérfræðingar og stjórnendur margra af stærstu flugfélögum heimsins til að ræða hugmyndir og deila mögulegum lausnum sem miðað að því að takast á við flugraskanir og þjónustu við farþega þegar rekstur fer úr skorðum (IROPs). Meðal viðfangsefna voru áhrif óveðurs og lokana á loftrými, takmarkanir í flugumferðarstjórn og innviðum, breyttar væntingar farþega, regluverk og hvernig gervigreind og ný tækni geta breytt viðbrögðum flugfélaga við röskunum.

Rætt er við Andra Geir Eyjólfsson framkvæmdastjóra flugrekstrarsviðs hjá RwandaAir sem gerir út frá Kigali. Andri Geir hefur víðtæka reynslu úr fluginu og var einn af lykilstjórnendum Play allt þar til yfir lauk haustið 2025 og var í forystu þess að stofna Fly Play á Möltu, sem nú er komið að hluta til í eigu Icelandair. Í þættinum segir Andri Geir frá gríðarlegri uppbyggingu flugtenginga í Kigali; endurnýjun flugflota RwandaAir og stækkun flugvallarins til að anna allt að 11 milljónum farþega á ári. Andri Geir stýrir nú m.a. breytingu á flugflota RwandaAir, en félagið er að innleiða fjölda Aribus breiðþotna á allra næstu mánuðum og ætlunin er að félagið verði komið í um 30 þotur á næstu 5 árum. Rætt er líka um samkeppnishæfni flugfélaga og hvernig t.d. Malta laðar að flugfélög og sérhæft starfsfólk með lægri sköttum og gjöldum.

Í þessum þættu er rakin saga Arnarflugs í tilefni af því að á þessu ári eru 50 ár liðin frá stofnun félagsins. Efni þáttarins byggir á samantekt Flugsafns Íslands um Arnarflug, en safnið opnaði sérstaka sýningu tileinkaða félaginu í byrjun sumars í tilefni tímamótanna. Í þættinum er rætt við nokkra fyrrverandi starfsmenn félgsins; flugfreyjurnar Þuríði Sigurðardóttur og Ágústu Halldórsdóttur og einnig Stefán Halldórsson sem gengdi fjölmörgum störfum fyrir félagið í um áratug. Í þættinum er líka birtur viðtalsbútur við Gunnar Þorvaldsson einn stofnenda Arnarflugs, en Gunnar var gestur í þætti #54 í Flugvarpinu sem birtur var í upphafi árs 2023.

Í tilefni af þjóðaratkvæðagreiðslu Íslendinga um mögulegar aðildarviðræður að Evrópusambandinu fékk Flugvarpið Erlend Gíslason lögmann í viðtal til að ræða stuttlega um hvaða áhrif innganga í ESB hefði fyrir flugið; þessa stóru grein hérlendis sem þúsundir hafa atvinnu af með beinum og óbeinum hætti. Erlendur er einn eiganda LOGOS og hann hefur um árabil sérhæft sig í flugrétti og fjármögnun flugvéla og starfar á því sviði m.a. fyrir flugfélög, flugvélaleigufyrirtæki og fjármögnunaraðila. Í þættinum er líka fjallað stuttlega um ETS umhverfisskattana og hvernig hagsmunagæslu Íslands var óbótavant við innleiðingu kerfisins í gegnum EES á sínum tíma. Þá gagnrýnir Erlendur harðlega hvernig innviðaráðherra setti á afturvirka reglugerð í kjölfarið á falli Play haustið 2025. Reglugerðin hafi komið illa við íslensk fyrirtæki í flugrekstri og rýrt traust og tiltrú í viðskiptum erlendra flugvélaleigusala við Íslendinga.

Flughátíðin Flug og fákar verður á Egilsstöðum 26. júlí og af því tilefni er rætt við Þuru Garðarsdóttur sem starfar í dag sem flugradíómaður á Egilsstaðaflugvelli og er aðalsprautan í skipulagningu hátíðarinnar. Hún segir að græjumenningin sé rík í Austfirðingum og það verði sannkölluð upplifun fyrir gesti að mæta á hátíðina á Egilsstaðaflugvelli þar sem verði fullt af alls konar græjum til sýnis; flugvélar og ökutæki. Þura hefur alla sína tíð lifað og hrærst í fluginu og nýtur vinnunar í turninum í dag. Hún starfaði um tíma sem atvinnuflugmaður og var fyrsta konan til að fá listflugsréttindi (aerobatic) í flugskírteini hérlendis. Hún segir í spjallinu stuttlega frá skemmtilegum atriðum á sínum flugferli, ræðir um vinnunni í turninum fyrir austan en þar er vakt allan sólarhringinn og hún telur mikil tækifæri til staðar að nýta Egilsstaðaflugvöll betur en gert er í dag fyrir bæði atvinnuflug og flugkennslu.

Ágúst Guðmundsson er tölvunarfræðingur og flugmaður sem er vel þekktur í grasrót flugsins hér á landi. Hann situr í framkvæmdastjórn alþjóða Flugmálafélagsins (FAI) og hefur á undanförnum áratugum tekið virkan þátt í félagsstörfum hér heima og erlendis. Ágúst er þjálfunar- og tæknistjóri Fisfélags Reykjavíkur sem er fjölmennasti flugklúbbur á Íslandi í dag með um 400 félagsmenn. Félagsstarfið þar er blómlegt og Ágúst segir menn ræða opinskátt um atvik og óhöpp sem verða innan hópsins til að aðrir megi læra af þeim, en hann gagnrýnir um leið flugsvið Rannsóknarnefndar samgönguslysa (RNSA) fyrir skort á upplýsingum um flugatvik- og slys á síðustu misserum, til að aðrir flugmenn geti lært af því gerst hefur. Í tengslum við átak til að efla öryggi í almannaflugi þá hefur Ágúst hannað og framleitt nýja tegund af veðurstöðvum sem hafa reynst einstaklega vel við íslenskar veðuraðstæður. Veðurstöðvarnar heita Pixweather og eru komnar upp á mörgum stöðum hérlendis og erlendis og henta flugáhugamönnum einkar vel. Ágúst segir líka í þættinum frá fyrirhuguðu Íslandsmóti í flugi sem áætlað er í ágúst n.k. og fræðir hlustendur um ýmsar þrautir sem flugmenn þurfa að leysa þar.

Tékkneski fisflugmaðurinn Jiří Pruša flaug yfir Norðurpólinn þann 4. júlí 2026 og var það í fyrsta sinn sem fisflugvél er flogið yfir pólinn og til baka. Jiří er mikill Íslandsvinur og hafði viðkomu hér á landi á leið sinni frá pólnum og heim til Tékklands. Hann segir hér frá ferðalaginu á fisflugvélinni frá Svalbarða til Norðurpólsins, en ferðin krafðist mikils undirbúnings og það tók langan tíma að afla allra tilskilinna leyfa og uppfylla kröfur norskra flugmálayfirvalda um þjálfun og búnað. Viðtalið við Jiří var tekið á Heiði við félagsaðstöðu Fisfélag Reykjavíkur þar sem hann er alltaf aufúsugestur enda á hann orðið marga góða vini í hópi íslenskra fisflugmanna. Jiří segir frá ýmsu fleiru í þessu spjalli og m.a. frá atviki sem hann lenti í þegar fisvél hans skemmdist við lendingu á flugvellinum í Nýjadal fyrir um tveimur árum síðan, en þar komu vinir hans í Fisfélagi Reykjavíkur til bjargar.

Þann 6. Júlí 2026 voru liðin 80 ár frá því að Bretar afhentu íslenska ríkinu Reykjavíkurflugvöll með formlegum hætti og af því tilefni efndi ISAVIA innanlands til kaffisamsætis í flugstjórnarmiðstöðinni við Nauthólsveg þar sem tímamótanna var minnst. Í þessum þætti fer samantekt Flugvarpsins á þessum viðburði, viðtöl við nokkra þá sem tóku til máls og við heyrum áhugaverða og sögulega yfirverð Stefáns Pálssonar sagnfræðings um aðdraganda þess að Reykjavíkurflugvöllur varð til og á þeim stað sem hann er enn í dag.